Ospedale del Ceppo

Ospedale del Ceppo

Piazza Giovanni XXIII 1. (Otwórz mapę)

Opis

Ospedale del Ceppo to dawny szpital Pistoi, rzut beretem od Piazza del Duomo, założony w XIII wieku i działający aż do 2013 roku. Rozpoznasz go od razu: nad renesansową loggią biegnie długi fryz z kolorowej, lśniącej terakoty.

Arkadowa loggia naśladuje loggię Ospedale degli Innocenti Brunelleschiego we Florencji. Chcieli jej florenccy zarządcy, gdy Pistoia przeszła już pod władzę Florencji, a szpital podlegał Santa Maria Nuova.

Fryz robbiański to główny powód, by tu przyjść. Na panelach glazurowanych na niebiesko, biało, żółto i zielono opowiada o uczynkach miłosierdzia: przyodziewaniu nagich, przyjmowaniu pielgrzymów, odwiedzaniu chorych i więźniów, grzebaniu umarłych, karmieniu głodnych.

Między scenami stoją Cnoty, a w narożnikach dwie harpie, umieszczone tam jako przestroga. W pachach łuków tonda Giovanniego della Robbii przedstawiają Zwiastowanie, Nawiedzenie i Madonnę w chwale wśród aniołów. Nad sąsiednim portalem luneta Benedetta Buglioniego ukazuje Koronację Najświętszej Marii Panny: białe postacie na błękitnym tle.

W środku Museo dello Spedale del Ceppo przechowuje narzędzia chirurgiczne dawnej szkoły medycznej, w której kształcił się anatom Filippo Pacini. Najbardziej zaskakuje neoklasycystyczny teatr anatomiczny: murowane ławy ustawione amfiteatralnie, ściany pokryte freskami, a w sąsiedniej sali marmurowy stół, na którym przygotowywano zwłoki. Z muzeum schodzi się też do Pistoia Sotterranea.

Nazwa wzięła się z legendy: Madonna miała wskazać małżonkom Antimowi i Bendinelli, by założyli szpital tam, gdzie znajdą kwitnący w środku zimy pień, po włosku ceppo. Bardziej prozaicznie mógł to być pusty w środku pień, do którego wrzucano jałmużnę.

Podczas czarnej śmierci w 1348 roku wielu chorych zapisało szpitalowi swój majątek i szpital wyszedł z epidemii bardzo bogaty. Tak bogaty, że wybór jego zarządcy, spedalingo, stał się powodem gwałtownych starć między wielkimi rodami Pistoi, Panciatichimi i Cancellierimi.

Fryz jest też portretem: florencki spedalingo Leonardo Buonafede, który go zamówił, występuje w każdej scenie w białym stroju i czarnej pelerynie. Wyjechał z Pistoi przed końcem prac i panel ze spragnionymi nigdy nie został zamontowany: jego fragmenty odnaleziono w 1936 roku tam, gdzie della Robbiowie mieli swoje piece.

Koniecznie zobacz
• Fryz z uczynkami miłosierdzia.
• Tonda Giovanniego della Robbii.
• Teatr anatomiczny.
• Narzędzia chirurgiczne szkoły medycznej.

Czy wiesz, że…?
• Ostatni panel po prawej, wykonany ponownie w 1586 roku bez glazury, zamiast Buonafedego pokazuje ówczesnego zarządcę szpitala.
• Na oddziale dla zakaźnie chorych leczono pacjentów na odległość, z zewnętrznej galerii.